خبر فوری
محتوای این برنامه در حوزه جغرافیایی شما در دسترس نیست

ایران، دو سال پس از جنجالی ترین انتخابات

نظرها
ایران، دو سال پس از جنجالی ترین انتخابات
اندازه متن Aa Aa

دوسال از 22 خرداد می گذرد اما هنوز گرد و غبار توفانی که تحت عنوان جنبش سبز در ایران برخاست، فرو کش نکرده است.
در این روزانتخابات دوره دهم ریاست جمهوری برگزارشد. ولی نام محمود احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهوری اعلام شد. از همان شب مردم در سراسر ایران با سر دادن الله اکبر اعتراض خودرا به نتیجه انتخابات ابراز کردند.درروزهای بعد تظاهراتی در تهران و شهرستانها برگزار شد که درجریان آنها دهها تن کشته شدند.در پی آن موج بازداشت ها و سرکوب خشن مردمی که می گفتند “رای من کو؟“ازهمان فردای 22 خرداد آغاز شد.

اکنون پس از دوسال هنوز چهره های شاخص رهبری این جنبش در زندان و حصر خانگی بسر می برند و جلسات محاکمه حامیان این جنبش ادامه دارد.

اعتراضات بیسابقه و سرکوب کم نظیر

بسیاری معتقدند آنچه در 22 خردا سال 1388 رخ داد و پیامد های آن در تاریخ ایران پس از انقلاب سال 1357 بیسابقه بوده است.

رجبعلی مزروعی نماینده پیشین مجلس و عضوشورای مرکزی حزب مشارکت معتقد است که آنچه بعد از انتخابات سال 88 درایران اتفاق افتاده قطعا از خیلی جهات بیسابقه بوده است آقای مزروعی به یورونیوز می گوید: “جمعیتی که روز بیست و پنجم خرداد به خیابان آمدند و با سکوت اعتراض خودشان رابه نتیجه انتخابات اعلام کردند بیسابقه بود. پیش از آن در سالهای بعد از انقلاب هیچ وقت سابقه نداشته که یک چنین جمعیتی به عنوان اعتراض نسبت به رفتار حاکمیت به خیابان بیایند.”
این نماینده پیشین مجلس اتفاقات وپیامد های بعدی را هم بیسابقه دانسته و می گوید: “چه رفتار افراد جنبش سبز در پیگیری این جنبش و چه رفتاری که حکومت در مقابله با این جنبش نشان داد که دستکم می شود گفت بیست هزار نفر را بازداشت و زندانی کرد که هنوز تعداد قابل توجهی از آنها در زندان هستند، همه و همه بیسابقه است.همینطور سرکوبی که انجام شد و فضای رعب و وحشت و امنیتی که در این دوسال ایجاد شدکه آخرین آن در مراسم تشییع و تدفین مرحوم سحابی اتفاق افتاد.”

شیوه ها و روش های تازه در بازداشتگاهها

افزون بر اینها مسئله شکنجه و تجاوز درزندانها بویژه در دوسال گذشته اوج بی سابقه ای داشته است. بازداشتگاه کهریزک یکی از نمونه های برجسته در این مورد بود.

در بازداشتگاه کهریزک تعدادی از معترضان پس از انتخابات دهم ریاست‌جمهوری نگهداری می شدند .برخی از آنها به دلیل شکنجه کشته شدند. تعدادی هم مورد آزار و تجاوز جنسی قرار گرفتند تا جایی که خبر آن به رهبری جمهوری اسلامی رسید و این بازداشتگاه غیر استاندارد اعلام و در نتیجه بسته شد.

دکتر نیره توحیدی استاد جامعه شناسی و توسعه در دانشگاه کالیفرنیا در توضیح علت بکارگیری این روش های در نوع خود بیسابقه به یورونیوز می گوید : “اصولا همیشه استراتژی رژیم جمهوری اسلامی چون یک حکومت ایدئولوژیک و تمامیت گرا بوده بر اساس حذف وسرکوب مخالفان وهر گونه چالش عقیدتی است. در نتیجه هر نوع رقیبی از جمله ملی گراها، کمونیست ها، سوسیالیست ها، لیبرالها همه را درصدد حذف بوده و خیلی هم این حذف را بصوررت خشن و بیرحمانه انجام داده است.اما این بار پس از انتخابات 22 خرداد روش حکومت با دفعات پیش تفاوت هایی داشت.

نیره توحیدی استاد جامعه شناسی وتوسعه در دانشگاه کالفرنیا می گوید حکومت این سرکوبها را در اوایل حاکمیت خود با انگیزه ایدئولوژیک و اعتقادی صورت می داد. مثلا ما در خاطرات زندانیان سیاسی آن دوره (دهه شصت) می خوانیم که چگونه بازجوها با یک نوع ارزش های اعتقادی به کار خود نگاه می کردند و آدم های معتقد و مومنی بودند ودر چاچوب اخلاقیات خودشان اصول اخلاقی را رعایت می کردند. مثلا تجاوزجنسی یک سیاست رایج نبود. اکنون شکنجه به یک سیاست رایج برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه تبدیل شده است.”

آیا مسیر انقلاب تغییر کرده است؟

به گفته رجبعلی مزروعی طرفداران دیدگاه موسوم به نگاه ولایی و ذوب در ولایت از مجلس چهارم شورای اسلامی که نظارت استصوابی اعمال شد، تلاش خودرا آغاز کردند. آنها تا انتخابات سال 1384 که محمود احمدی نژاد به قدرت رسید تقریبا توانستند یک حکومت یک دست را براساس دیدگاههای خود شکل دهند.

آقای مزروعی در ادامه می افزاید:” جریانی که ابتدا اصلاحات می گفتیم و بعد جنبش سبز نامیده شد، در یک دوره ای که دوره اصلاحات نام گرفت، توانستند قوه مجریه و مجلس ششم را در دست بگیرند. اما این درگیری شدت پیدا کرد تا اینکه منجر به یک دست شدن حاکمیت شد.بعد ازان با قدرت گرفتن احمدی نژاد جامعه با یک بازنگری به گذشته، خودرا برای انتخابات ریاست جمهوری دوره دهم آماده کرد.”

اما در توضیح اینکه چرا اکنون بسیاری از مردم و افراد جنبش سبز معتقدند مسیر انقلاب تغییر کرده است رجبعلی مزروعی می گوید:” مجموعه اتفاقاتی که رخ داده بود به اضافه نقشی که نامزدهای اصلاح طلب در انتخابات بازی کردند موجب شد که یک مشارکت بسیار فعالی از سوی مردم در اعتراض به این جریان حاکم صورت بگیرد که خوب بعد هم آن اتفاقات افتاد. بنابراین می شود گفت که آنچه در انتخابات ریاست جمهوری دهم اتفاق افتاد که ما اسم ان را “کودتای انتخاباتی” می گذاریم، در واقع نهایت مسیری بود که از سال 1368 طی شده بود و چون می دیدند که اگریکی از نامزدهای اصلاح طلب بر کرسی قوه مجریه بنشیند، همه مسیری که آنها طی کردند به هم می خورد و آنها ناچار به بازگشت از مسیر اصلی می شوند، این گونه رفتار کردند . اکنون برای اکثر مردم روشن شده است که آن چه امروز در ایران حاکم است و جریان دارد خیلی نسبتی با آرمانهای انقلاب اسلامی ندارد.”

افزایش بحران سیاسی و اقتصادی دردولت احمدی نژاد

بحرانهایی که دولت محمود احمدی نژاد در دو سال گذشته در عرصه داخلی به دلیل برخورد با معترضان و در عرصه خارجی به دلیل بن بست در پرونده هسته ای پشت سر گذاشته است موقعیت آن را نسبت به دوره نخست ریاست جمهوری ضعیفتر کرده است.

علی رغم وعده هایی که برای از بین بردن بیکاری از طرف دولت داده شده است، این معضل همچنان یکی از بزرگترین چالشهای جامعه جوان ایران است.

رجبعلی مزروعی، سخنگوی شاخه خارج از کشور سازمان مجاهدین انقلاب و عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت می گوید “در میان دولتهای پس از انقلاب هیچ دولتی به اندازه دولت احمدی نژاد، فرصت و درآمدهای بالای نفتی در اختیار نداشته است. احمدی نژاد و تیم او به کار کارشناسی ومدیریت علمی هیچ باوری نداشتند وبا روشهای خاصی میخواستند کشور را اداره کنند. آقای احمدی نژاد هیچ برنامه ای برای اداره کشورندارد و درباره سیاستهایی که در زمینه های مختلف بکار گرفته، همه کارشناسان اقتصادی به او هشدار داده اند. چندین نامه استادان اقتصادی به او نوشتند. او الان کشوررا به یک بن بست کشانده وعلت دعواهاو اختلافهای درون حاکمیت هم همین نا کارآمدی هاست که دیگر به حداکثرخود رسیده است.”

شکاف درون حاکمیت

در ماههای اخیر میان محمد احمدی نژاد و برخی از اصولگرایان و هواداران آیت الله خامنه ای اختلاف هایی رخ داده است. ماجرا از آنجا آغاز شد که خبرگزاریها اعلام کردند حیدرمصلحی وزیر اطلاعات استعفا داده و محمود احمدی نژاد پذیرفته است. ساعاتی پس ازآن اعلام شد که رهبر جمهوری اسلامی این استعفا را نپذیرفته و خواستار ادامه کار وزیر اطلاعات شده است. تنش میان بخشی از اصولگرایان و محمود احمدی نژاد و تیم او بدنبال این رویداد در رسانه های داخلی انعکاس گسترده داشت.

نیره توحیدی استاد جامعه شناسی و توسعه در دانشگا کالیفرنیا می گوید:” تردیدی نیست که جنبش سبز و پیامد های بعد از 22 خرداد موجب تعمیق شکافها وبحران ها در حاکمیت شده است. گرچه این بحران ها یک مقدار مهارشده ولی پایه های آن وجود دارد.زیرا حکومت در بطن خود بحران زا است. علتش هم قانون اساسی و ترکیبی است که این ساختار سیاسی را بوجود آورده که در درون خود تناقض دارد.”

خانم توحیدی می گوید گروه آقای احمدی نژاد با تکیه بر گفتمان ایرانیت و کورش کبیر قصد دارند برای خود حمایت مردمی کسب کنند، چرا که با نزدیکی به ولایت فقیه شانس خودرا درآینده از دست می دهند.

نیره توحیدی در پایان می گوید: “امروز گفتمان دموکراسی خواهی و حقوق بشر، میرود که به گفتمان غالب در کشورهای مختلف تبدیل شود.در ایران هم دیر یا زود این گفتمان طرفداران وسیع تر خواهد داشت و جنبش دمکراسی خواهی اگر چه امروز خفته و راکد است ولی ناگزیر پرو بال خواهد گرفت.”

گزارش از شیرین فامیلی