محتوای این برنامه در حوزه جغرافیایی شما در دسترس نیست

چرا چهار عضو اتحادیه اروپا زیر چتر دفاعی ناتو نمی‌روند؟

Access to the comments نظرها
نگارش از Amirbehnam MASOUMI
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)   -   کپی رایت  AP Photo

پس از درخواست رسمی سوئد و فنلاند برای عضویت در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، در حال حاضر تنها چهار کشور عضو اتحادیه اروپا در ناتو حضور ندارند: جمهوری ایرلند، قبرس، اتریش و مالت. چرا این کشورها با وجود بحران امنیتی ناشی از حمله روسیه به اوکراین به ناتو نمی‌پیوندند؟

ژئوپلیتیک و چالش حاکمیت

احتمالا پاسخ به این پرسش برای دو کشور قبرس و جمهوری ایرلند، چالش حاکمیت در یک منطقه جغرافیایی معین و به عبارتی یک مساله رسما ژئوپلیتیک باشد. جزیره ایرلند که به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده، از یک قرن پیش حاکمیت واحد ندارد. شمال در اختیار سلطنت‌طلبان پروتستان حامی اتحاد با بریتانیا، و طبیعتا بخشی از ناتو است و جنوب، جمهوری ایرلند، تحت حاکمیت جمهوریخواهان «کاتولیک». جمهوری ایرلند تمایلی به طبعیت از سیاست‌های دفاعی همسایه شمالی ندارد. 

وضعیت در قبرس از این هم پیچیده‌تر است. بخش شمالی و ترک نشین، تنها از سوی ترکیه به رسمیت شناخته شده، در حالیکه جنوب یونانی نشین، همچنان از سوی جامعه جهانی حاکمیت مستقل قبرس است. ترکیه و یونان، دو دولتی که به صورت دوفاکتو (عملی) حاکمیت قبرس را دوپاره کرده اند، هر دو عضو ناتو هستند. با این حال چالش اعمال حاکمیت به این جزیره مدیترانه، امکان اجماع سیاسی و درخواست عضویت در ناتو را نمی‌دهد. قبرس یکی از مقاصد اصلی «سرمایه‌گذاران و کارآفرینان» پرشمار و نه‌چندان خوشنام روسی و اوکراینی است. 

بار سنگین تاریخ

درباره اتریش و مالت، موقعیت جغرافیایی و تاریخی، احتمالا اهمیت بیشتری دارد. اتریش همسایه مجارستان است. کشوری که در بیش از یک دهه گذشته از سوی حکومتی حامی روسیه اداره شده است. تاریخ جنگ جهانی دوم و حتی پیش از آن، تاریخ امپراتوری اتریش-مجارستان هم در تردید این کشور آلمانی زبان محصور در خشکی اروپای مرکزی برای پیوستن به ناتو بی‌تاثیر نیست. بحث‌ در پارلمان اتریش برای خروج از بی‌طرفی و پیوستن به ناتو، برخلاف فتلاند و سوئٔ به نتیجه نرسیده است. 

مالت که در دوره جنگ سرد بهشت جاسوسان در مدیترانه به شمار می‌رفت، حمایت نظامی دوفاکتوی بریتانیا و اسپانیا را دارد. دو کشوری که هر دو عضو ناتو هستند.

علاوه بر این چهار کشور، بوسنی هرزگوین، صربستان، کوزوو و مولداوی چهار دولت اروپایی دیگر هستند که به عضویت ناتو در نیامده اند. 

از زمان انحلال پیمان ورشو در سال ۱۹۹۱ میلادی، عدم تعهد معنایی دیگر یافته و ناظر به بی‌طرفی صرف در جریان مخاصمات مسلحانه است. در دوره حاضر و در پی گسترش ناتو به شرق، بی‌طرفی در عدم عضویت در این پیمان و همچنین اتحاد رسمی با روسیه معنا می‌شود.