محتوای این برنامه در حوزه جغرافیایی شما در دسترس نیست

اعتبارات خرد؛ وام های کوچک و ایده های بزرگ

euronews_icons_loading
اعتبارات خرد؛ وام های کوچک و ایده های بزرگ
اندازه متن Aa Aa

چگونه اعتبارات خرد به ما در اروپا کمک می کند که ایده هایمان را گسترش داده و زندگیمان را تغییر دهیم؟ راههای جدید دسترسی به منابع مالی ای که نیاز داریم چیست؟ در این برنامه «اقتصاد واقعی» مایتری سیتارامن خبرنگار یورونیوز ما را با دنیای اعتبارات خرد در بازار اروپا آشنا می کند.

در این گزارش ابتدا به جهان اعتبارات خرد در رومانی می رویم تا ببینیم چگونه وام های خرد و آموزش های کوتاه مدت مالی می تواند باعث تغییرات شود. همچنین بررسی خواهیم کرد که چطور این مدل به لطف تکنولوژی با نیازهای مردم و کسب و کارها در اروپای غربی منطبق شده که نمی توانند به اعتبارات سنتی بانک ها دسترسی داشته باشند و اینکه چطور اعتباردهی خرد باعث اشتغال پایدار و رشد می شود.

اعتبارات خرد مفهومی است که معمولا درارتباط با کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه بکار می رود اما در اروپا هم این شیوه پتانسل هایی برای پر کردن شکاف بزرگ در خدمات مالی کسب و کارها را داراست خصوصا در بازاری که مردم درآمد های کمی دارند.

برای دوره ای ویکتور به وام های بانکی دسترسی داشت: درآمد، دارایی و توانایی اش برای بازپرداخت وام به او اجازه دسترسی به سیستم مالی سنتی را می داد. اما ویکتور زمانی که کارش را از دست داد و می خواست خود اشتغالی پیشه کند، امکان دسترسی به وام بانک ها را از دست داد. با این حال او می تواند به نهادهای اعتباردهی خرد مراجعه کند که خدمات و وام های کوچک به افراد با درآمد کم اعطا می کنند. او می تواند یک وام شخصی حداکثر به مبلغ ۲۵هزار یورو برای پرداخت اجاره اش یا برای شرایط اضطراری و یا برای یک کلاس آموزشی دریافت کند.

وقتی ویکتور برای راه اندازی شرکت کوچکش به وام نیاز دارد، به این اعتبارات خرد دسترسی دارد و در این مورد هم می تواند تا ۲۵ هزار یوروی وام بگیرد. این نهادهای مالی برنامه ای نظارتی و خدماتی برای پس انداز، بیمه ، پرداخت و انتقال پول دارند. به این شکل ویکتور می تواند بدون کمک بانک ها، پول لازم برای فعالیتش را بدست اورد.

در این ارتباط نگاهی می کنیم به شاخص های سال ۲۰۱۳میلادی. وام های خرد در اروپا یک و نیم میلیارد یورو گردش مالی را ایجاد کرده است. میانگین مبلغ وام ها ۸۵۰۰ یورو است که ۷۹ درصد آنها به شرکت ها داده شده و مابقی به افراد. در مقایسه با سال ۲۰۱۱ این توزیع به نفع شرکت ها تغییر کرده است.

اعتبارات خرد: مورد رومانی

در کشورهای شرق اروپا مانند رومانی، اعتبارات خرد در سالهای اخیر مانند جلیقه نجات عمل کرده است.

رودولف برای راه اندازی کارگاه ویولون سازی اش نیاز به پول داشت. او به اعتبارات خرد روی آورد و توانست با دریافت ۱۳۷۰۰ یورو کارگاهش را توسعه دهد.

رودولف فلورآ، سازنده سازهای زهی می گوید: «بانک های دیگر در همان ابتدا برای پرداخت وام، یک عالمه کاغذ و مدرک از من خواستند. ما هنوز آنقدر
ساز نفروخته بودیم که بتوانیم ثابت کنیم که قادر به پرداخت قسط وام هستیم. با سطح فروش و درآمدی که داشتیم بنیاد فآئر FAER با اعتبارات خرد به ما شانس بزرگی داد.»

در سال ۲۰۱۳ ، ۴۷ هزار مورد اعتبار خرد در رومانی به حدود ۹ هزار شرکت پرداخت شده و متوسط این اعتبارات ۷ هزار یورو بوده است.

در غرب اروپا نیز اعتبارات خرد وجود دارد و مبالع وام بالاتراست. اما در شرق اروپا با اینکه اعتبارات خیلی کمتر اند اما تعداد بیشتری می توانند از آن استفاده کنند و بهمین خاطر در اقتصاد واقعی تغییرات کلی ایجاد می کند.

لوآن ولاسا، مدیر بنیاد FAER می گوید: «کسانی که از این وام ها استفاده می کنند، تاثیر اقتصادی مهم آنرا می بینند زیرا آنها در درجه اول می توانند به فعالیت شان ادامه دهد، زندگیشان را از راه درست اداره کنند و وضعشان در طول زمان بهتر شود. آنها قدم به قدم و از فعالیت های کوچک کارشان را توسعه می دهند تا به سطح حرفه ای برسند و روزی بتوانند از بانک ها اعتبارات بزرگ بگیرند.»

اما اعتبارات خرد فقط دادن وام نیست. ضرب المثلی معروف می گوید اگر می خواهید کسی را یک روز سیر کنی به او یک ماهی بده اما اگر می خواهی همیشه غذا داشته باشد به او ماهی گیری یاد بده. بر اساس همین اصل برخی نهادهای تامین اعتبارات خرد به مشتریانشان کلاس های آموزشی پیشنهاد می کنند تا آنها را در جریان اجرای پروژهایشان همراهی کنند.

دومیترو کشاورز و دامدار است. در طول سال او پنج وام برای هزینه کردن در مزرعه و تراکتورش گرفته است اما وام تنها چیزی نیست که او دریافت کرده است.

دومیترو ولاسا می گوید: «من در دوره هایی که توسط بنیاد برگزار شد شرکت کردم. آنها آموزش هایشان را حتی در اینجا در روستای ما برگزار کردند. ما چند کشاور را اینجا دور هم جمع کردیم و اعضای بنیاد به اینجا آمدند تا آموزش های حرفه ایی که ما لازم داریم را به ما آموزش دهند. کلاس های آموزشی واقعا مفید بود.»

بدیهی است که اعتبارات خرد به تنهایی نمی توانند رونق اقتصادی در کشورهای شرق اروپا ایجاد کنند اما این اعتبارات باعث تولید ثروت و اشتغال در مقیاس کوچک می شوند.

اعتبارات خرد در اروپا

برای حمایت و گسترش اعتبارات خرد اروپایی، این برنامه اکنون بوسیله برنامه اروپایی اشتغال و نوآوری مورد حمایت قرار گرفته است. به لوگزامبورک رفته ایم و از پیر لویی جی ژیلیبرت مدیر کل صندوق سرمایه گذاری اروپا می پرسم اصطلاح اعتبارات خرد در اروپا یعنی چه؟

پیر لویی جی ژیلیبرت مدیر کل صندوق سرمایه گذاری اروپا می گوید: «ماهیت بازارها از زمان بحران سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ تغییر کرده است. بخش بزرگی از مردم که نمی توانند در بخش های سنتی کار پیدا کنند به خود اشتغالی روی آورده اند. آنها شانس کمی دارند که به اعتبارات بانک های سنتی دست پیدا کنند. همچنین فرایند مشابهی برای ادغام اجتماعی و اقتصادی در جریان است که نه تنها برای بیکاران بلکه برای زنانی که کاری راه می اندازند و شاید امروز و فردا برای مهاجران هم قابل استفاده باشد. به نظرم این ابزار برای بسیاری از مسائل و موضوعات می تواند بکار گرفته شود. از نظر ما در سراسر ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا نیاز برآورده نشده برای اعتبارات خرد مبلغی در حدود ۵ تا ۶ میلیارد یورو می باشد.»

یورونیوز : آیا از نظر شما تغییرات قانونی و کمک های کشورهای عضو می تواند باعث تشویق توسعه این بخش شود؟

پیر لویی جی ژیلیبرت مدیر کل صندوق سرمایه گذاری اروپا می گوید: «جایی که بخش خصوصی به دلایل مختلف توانایی نداشته باشد صندوق سرمایه گذاری اروپا و بانک سرمایه گذاری اروپا حضور دارند. آنچه ما انجام می دهد ارائه سرمایه اولیه برای توسعه این بخش است و پس از آن اگر بخش خصوصی کار را در دست گرفت عقب می کشیم. دادن وام های کوچک بسیار پر هزینه است خصوصا وقتی مبلغ آنها زیر۲۵ هزار یوروست. هزینه های ثابتی وجود دارد که مستقل از میزان وام اند. بنابراین برای بانک ها توجیه پذیرتر است اگر برای یک وام یک میلیون یورویی یک درصد هزینه وجود داشته باشد اما برای وام های کوچک هزینه ها واقعا بالاست. بنابراین بانک ها مشتاق دادن وام های کوچک نیستند به همین دلیل نیازمند حمایت از بخش عمومی در شرق و غرب اروپا هستیم.»

سرمایه گذاری جمعی یا مردمی

وقتی بانک ها به افراد و شرکت های کوچک به سختی وام می دهند، بسیاری به سمت کانال جدیدی میروند که بطور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد: استفاده از منابع خصوصی. ابزاری که جهان اعتبارات خرد، بازیگران و روش های آن را تغییر داده است. سرمایه گذاری جمعی یا مردمی که در گزارش پیش رو می بینیم راهی است که بسیاری از روش های وام دهی را تغییر داده است.

با توجه به پیچیدگی بازار اعتبارات بانکی، مدل جدید تامین مالی بطور آنلاین از زمان بحران اقتصادی ۲۰۰۸ میلادی در حال رشد است.

خدمات مالی جایگزین بطور آنلاین به افرادی مانند من و شما اجازه می دهد تبدیل به سرمایه گذاران شرکت های کوچی مانند ماهی فروشی کوچک نیکلاس شویم. نیکلاس راسکل وقتی بدنبال وام برای توسعه مغازه اش می گشت، درخواستش را بانک ها رد کردند. سپس او به «فاندینگ سیرکل» روی آورد که صندوقی برای وام دادن به کسب و کارهای کوچک است.

نیکلاس راسکل صاحب مغازه ماهی فروشی کوچک می گوید: «آنها راه حلی به ما پیشنهاد کردند که بر اساس آن ظرف یک تا دو هفته پول در حساب ما بود. سود این نوع وام اندکی از سود بانکی بالاتر است اما مذاکره با بانک ها بی فاید بود و آنها نمی خواستند به ما کمک کنند.»

اصول این نوع وام به این شکل است: افراد و یا شرکت ها به دیگرانی که هم صنف خود هستند قرض می دهند. این شیوه بیشتر وام گیرندگان کوچک را به خود جذب می کند.

روبرت واردروپ، مدیر اجرایی مرکز کمبریج برای اعتبار دهی جایگزین میگوید: «کانال جایگزین (آلترناتیو) فرصتی به این شرکت ها می دهد که به سرمایه دسترسی داشته باشند.این شیوه بسیار ارزان تر از بانک هاست چرا که زیرساخت بانک ها سنتی است.»

اما این روش برای پول های ما کاملا بدون خطر نیست. «فاندینگ سیرکل» در بریتانیا قواعدی برای حفاظت از مشتریانش دارد. شرکت های کوچک و متوسط که درخواست ۵ هزار تا یک میلیون پوند وام دارند باید فرایندهایی را طی کنند.

دیوید دو کونینگ، مدیر ارتباطات فاندینگ سیرکل می گوید: «برای تقاضای یک وام، شرکت شما باید حداقل دو سال عمر داشته باشد و بخوبی تثبیت شده باشد. ما یک تیم ارزیابی اعتباری داریم و آنها هر تقاضا را در از نظر ریسکی که دارد از A تا E رتبه بندی می کنند.در کنار این طبقه بندی، نرخ بهره هم وجود دارد و از این به بعد شرکت در لیست شرکت هایی قرار میگرد که نیاز به وام دارند. بعد سرمایه گذاران شامل افراد و یا شرکت ها و یا حتی دولت بریتانیا می توانند انتخاب کنند که به کدام شرکت ها وام بدهند.»

روبرت واردرآپ، مدیر اجرایی مرکز کمبریج برای اعتبارات آلترناتیو می گوید: «نهادهای اعتبار دهی خرد به لحاظ تاریخی از تکنولوژی تا حد زیادی استفاده نمی کردند. تکنولوژی آنها را قادر می کند فعالیت ها را بطور گسترده تر و موثرتر طبقه بندی کنند کاری که می توانند بطور آنلاین انجام شود.»

صنعت اعتبارات مالی آلترناتیو در بریتانیا یکی از بزرگترین های این صنعت در اروپاست که فضای نظارتی بسیار قابل انعطافی دارد. پیدا کردن تعادلی میان نوآوری و حفاظت، مانند مورد بریتانیا، می تواند کلیدی برای بازار آلترناتیو اعتبارات خرد باشد تا فعالیت موفقی راتجربه کنند.

یورونیوز: بار دیگر از مدیر عامل بانک سرمایه گذاری اروپا می پرسم که معنای سیستم های تامین مالی برای شرکت های کوچک چیست و چه آینده ای برای اعتبارات خرد می بینید؟

پیر لویی جی ژیلیبرت: «پارامترهای وجود دارد که به ما می گوید سیستم عامل تامین اعتبارات مشارکتی می تواند نقش بسیار مهمتری بر عهده بگیرد. این سیستم قادر است که هزینه ها را کاهش دهد، مهمترین مشکلی که برای تثبیت بخش اعتبارات خرد به آن نیازمندیم.»

یورونیوز: به نظر شما آیا این خطر وجود دارد این سیستم ادغام اجتماعی را تحت الشعاع قرار دهد؟

پیر لویی جی ژیلیبرت: «بله حق با شماست. مدیریت بخش اعتبارات خرد به شکل پایدار، اگر ما آموزش هایی را به وام گیرندگان ارائه نکنیم، در دراز مدت مشکل است . این جنبه ای است که در طرح ها و ابتکارات آنلاین در نظر گرفته نشده است.»

یورنیوز: آیا در این زمینه آیا تمام تدابیر لازم برای اجتناب از وام های غیر مولد و یا دیگر خطراتی که بانک ها حاضر نیستند بر عهده بگیرند در نظر گرفته شده است؟

پیر لویی جی ژیلیبرت: «شخصا فکر نمی کنم که وام های غیر مولد مشکل ویژه ای در حوزه تامین اعتبارات خرد باشد.مشکل اصلی هزینه های پردازش اطلاعات، کنترل و نرخ بهره است. ما از تمام نوآوری هایی که باعث کاهش هزینه های پردازش و اجرا در این حوزه شود استقبال می کنیم.»